Onomstotelijk bewijs waar Spinoza in Voorburg woonde

2 december – In het vorige week verschenen boek Huygens’ Hofwijck (zie het eerdere bericht hierover op Voorburg Insite) wordt na wel vijftig jaar speculeren wetenschappelijk vastgesteld op welk adres in Voorburg de wereldvermaarde filosoof Spinoza heeft gewoond. De verhalen hierover gonsden lang rond; ‘Het was ergens boven een café in de Kerkstraat’, wist de een. ‘Nee’, corrigeerde een ander ‘boven de winkel in de Herenstraat waar nu de apotheek is gevestigd’. Een derde hield het ‘op een steegje ergens achter in de Kerkstraat’, terwijl een vierde speculatieve lezing er op neerkwam dat Spinoza ‘nooit echt in Voorburg heeft gewoond’.

Spinoza woonde 7 jaar aan de Kerkstraat 37-39

Met grote dank aan Cees van der Leer, een van de auteurs van het Huygens’ Hofwijck, kunnen vanaf nu al deze raadselen terzijde geschoven worden om plaats te maken voor het onomstotelijke bewijs. ‘Spinoza woonde van 1663 tot 1670 in het huis dat we nu kennen als Kerkstraat 37-39’, zegt de historicus en ontdekker ervan Van der Leer in het fraaie boekwerk vol wetenswaardigheden. In die periode vroeg Christiaan Huygens zijn broer Constantijn om na te gaan wat die ‘vrijzinnig denkende en veel bekritiseerde geleerde’ hier zoal uitvoerde en of hij erin slaagde om grote lenzen te slijpen die Christiaan dringend nodig had om het heelal te bestuderen.

In het kadaster van 1832 stond de missing link

Om het bewijs over Spinoza te kunnen leveren verdiepte Cees van der Leer zich met grote hardnekkigheid in documenten als oude belastingregisters en haardstedenregisters om uiteindelijk in het kadaster van 1832 op de missing link te stuiten. ‘Het moeilijkste’, zegt Van der Leer, ‘was om te achterhalen wie destijds precies waar woonde in de Kerkstraat, wie de eigenaren van de huizen waren en wie door vererving of hertrouwen de bewoners waren. Informatie daarover was terug te vinden in ‘transportregisters’. Je kunt er alleen achter komen als je de geschiedenis van alle huizen in de Kerkstraat tegelijk uitzoekt’.

Voorburg staat voortaan te boek als Spinozastad

Het hoekpand Kerkstraat 37-39 (het huisje met de trapgevel) stond destijds aan het einde van de Kerkhavensloot, die op oude afbeeldingen voorkomt. Dat kunnen we dus voortaan het Voorburgse Spinozahuis noemen. ‘Als dit verder bekend zullen veel mensen hier komen kijken’, zegt Van der Leer. ‘Als je niet uitkijkt wordt Voorburg zelfs een pelgrimsoord voor de fanatici onder de Spinoza-aanhangers en die zijn tamelijk talrijk’. Zeker is het dat veel bezoekers aan het vernieuwde Museum Hofwijck nu ook oog in oog willen komen met het Spinozahuis aan de Kerkstraat. Een belangwekkend gegeven waar het gemeentebestuur van Voorburg als eindelijk bewezen Spinozastad, alleen al toeristisch, op zou kunnen inhaken. We zijn benieuwd hoe dit belangwekkende gegeven wordt opgepakt. Cees van der Leer bereidt een boek over Spinoza voor.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.